Raja कालस्य कारणम्

Corroborative evidence for definition of Yuga as given by Bhishma (After all he knew from his own experience for he had created ‘Krita yuga’ by his own actions not that long ago)

Mahabharata Shanti parva CE 12:70:6

कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् |
इति ते संशयो मा भूद्राजा कालस्य कारणम् ||

1.
Bhishma’s rule as that of ‘Krita-yuga’

Mahabharata Adi parva CE 1:102:5

नाभवन्दस्यवः केचिन्नाधर्मरुचयो जनाः |
प्रदेशेष्वपि राष्ट्राणां कृतं युगमवर्तत ||

2.
And Parashurama’s rule as that of ‘Krita-yuga’
Mahabharata Adi parva CE 1:58:4-24

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां पुरा |
जामदग्न्यस्तपस्तेपे महेन्द्रे पर्वतोत्तमे ||४||
तदा निःक्षत्रिये लोके भार्गवेण कृते सति |
ब्राह्मणान्क्षत्रिया राजन्गर्भार्थिन्योऽभिचक्रमुः ||५||
ताभिः सह समापेतुर्ब्राह्मणाः संशितव्रताः |
ऋतावृतौ नरव्याघ्र न कामान्नानृतौ तथा ||६||
तेभ्यस्तु लेभिरे गर्भान्क्षत्रियास्ताः सहस्रशः |
ततः सुषुविरे राजन्क्षत्रियान्वीर्यसंमतान् ||७||
कुमारांश्च कुमारीश्च पुनः क्षत्राभिवृद्धये ||७||
एवं तद्ब्राह्मणैः क्षत्रं क्षत्रियासु तपस्विभिः |
जातमृध्यत धर्मेण सुदीर्घेणायुषान्वितम् ||८||
चत्वारोऽपि तदा वर्णा बभूवुर्ब्राह्मणोत्तराः ||८||
अभ्यगच्छन्नृतौ नारीं न कामान्नानृतौ तथा |
तथैवान्यानि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ||९||
ऋतौ दारांश्च गच्छन्ति तदा स्म भरतर्षभ ||९||
ततोऽवर्धन्त धर्मेण सहस्रशतजीविनः |
ताः प्रजाः पृथिवीपाल धर्मव्रतपरायणाः ||१०||
आधिभिर्व्याधिभिश्चैव विमुक्ताः सर्वशो नराः ||१०||
अथेमां सागरापाङ्गां गां गजेन्द्रगताखिलाम् |
अध्यतिष्ठत्पुनः क्षत्रं सशैलवनकाननाम् ||११||
प्रशासति पुनः क्षत्रे धर्मेणेमां वसुन्धराम् |
ब्राह्मणाद्यास्तदा वर्णा लेभिरे मुदमुत्तमाम् ||१२||
कामक्रोधोद्भवान्दोषान्निरस्य च नराधिपाः |
दण्डं दण्ड्येषु धर्मेण प्रणयन्तोऽन्वपालयन् ||१३||
तथा धर्मपरे क्षत्रे सहस्राक्षः शतक्रतुः |
स्वादु देशे च काले च ववर्षाप्याययन्प्रजाः ||१४||
न बाल एव म्रियते तदा कश्चिन्नराधिप |
न च स्त्रियं प्रजानाति कश्चिदप्राप्तयौवनः ||१५||
एवमायुष्मतीभिस्तु प्रजाभिर्भरतर्षभ |
इयं सागरपर्यन्ता समापूर्यत मेदिनी ||१६||
ईजिरे च महायज्ञैः क्षत्रिया बहुदक्षिणैः |
साङ्गोपनिषदान्वेदान्विप्राश्चाधीयते तदा ||१७||
न च विक्रीणते ब्रह्म ब्राह्मणाः स्म तदा नृप |
न च शूद्रसमाभ्याशे वेदानुच्चारयन्त्युत ||१८||
कारयन्तः कृषिं गोभिस्तथा वैश्याः क्षिताविह |
न गामयुञ्जन्त धुरि कृशाङ्गाश्चाप्यजीवयन् ||१९||
फेनपांश्च तथा वत्सान्न दुहन्ति स्म मानवाः |
न कूटमानैर्वणिजः पण्यं विक्रीणते तदा ||२०||
कर्माणि च नरव्याघ्र धर्मोपेतानि मानवाः |
धर्ममेवानुपश्यन्तश्चक्रुर्धर्मपरायणाः ||२१||
स्वकर्मनिरताश्चासन्सर्वे वर्णा नराधिप |
एवं तदा नरव्याघ्र धर्मो न ह्रसते क्वचित् ||२२||
काले गावः प्रसूयन्ते नार्यश्च भरतर्षभ |
फलन्त्यृतुषु वृक्षाश्च पुष्पाणि च फलानि च ||२३||
एवं कृतयुगे सम्यग्वर्तमाने तदा नृप |
आपूर्यत मही कृत्स्ना प्राणिभिर्बहुभिर्भृशम् ||२४||

3.
Ashwatthma to Shakuni & co.
Mahabharata Virat parva CE 4:45:23
नाक्षान्क्षिपति गाण्डीवं न कृतं द्वापरं न च |
ज्वलतो निशितान्बाणांस्तीक्ष्णान्क्षिपति गाण्डिवम् ||

4.
Krishna to Karna
Mahabharata Udyoga parva CE 5:140:6-15

यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् |
ऐन्द्रमस्त्रं विकुर्वाणमुभे चैवाग्निमारुते ||६||
गाण्डीवस्य च निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ||७||
यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् |
जपहोमसमायुक्तं स्वां रक्षन्तं महाचमूम् ||८||
आदित्यमिव दुर्धर्षं तपन्तं शत्रुवाहिनीम् |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ||९||
यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् |
दुःशासनस्य रुधिरं पीत्वा नृत्यन्तमाहवे ||१०||
प्रभिन्नमिव मातङ्गं प्रतिद्विरदघातिनम् |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ||११||
यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे माद्रीपुत्रौ महारथौ |
वाहिनीं धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव ||१२||
विगाढे शस्त्रसम्पाते परवीररथारुजौ |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ||१३||
यदा द्रक्ष्यसि सङ्ग्रामे द्रोणं शान्तनवं कृपम् |
सुयोधनं च राजानं सैन्धवं च जयद्रथम् ||१४||
युद्धायापततस्तूर्णं वारितान्सव्यसाचिना |
न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ||१५||

5.
And Rama’s rule in Ayodhya as that of ‘Krita-yuga’
Valmiki Ramayana CE 1:1:73 (or GP 1:1:94)

ramayana-1-1-94-time-of-kritayuga

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s